vrijdag 16 februari 2018

Empathisch luisteren - meer dan alleen maar actief luisteren

De betekenis van het woord empathisch is inlevend. In de psychologie betekent empathie een manier van luisteren waarbij de luisteraar laat merken dat hij niet alleen de inhoud van de boodschap begrijpt, maar ook de emotionele signalen ontvangt. Hierdoor voelt de gesprekspartner zich veilig en geborgen. Hij krijgt het gevoel dat de luisteraar er helemaal voor hem is, zich volledig op hem richt.





Dick Rochât over empathisch luisteren = verbinding en contact maken
Empathisch luisteren gaat een stap verder dan aandachtig luisteren. Naast wat je hoort, probeer je ook de persoon achter de woorden op een breder en dieper niveau te begrijpen en aan te voelen.

Er is dus sprake van een menselijke verbinding tussen taak en relatie. Bij empathisch of groot luisteren, luister je tussen de regels door. Je hoort de emotie, je ziet en herkent non-verbale signalen, je neemt behoeften en zorgen waar en je identificeert iemands voorkeuren, overtuigingen en waarden. In feite stel jij je helemaal open om alle uitgesproken en onuitgesproken woorden en geuite signalen waar te nemen. Om empathisch te kunnen luisteren heb je een sterk begrip nodig van de mens achter de woorden en is het belangrijk de mens als geheel te zien en te waarderen, in plaats van slechts zijn acties en resultaten. Kortom, het hele verhaal van de ander; de persoon, zijn taken/resultaten, de manier waarop hij zichzelf leidt, wat hem drijft, zijn morele kompas, zijn gedrag en zijn context.


Stephen Covey over empathisch luisteren = eerst begrijpen dan begrepen worden
Stephen Covey schrijft in zijn boek ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ dat, als hij het belangrijkste in relaties moest omschrijven in één zin, dit als volgt zou luiden: ‘eerst begrijpen dan begrepen worden’. Volgens hem is dit het geheim van effectieve communicatie.

De beste manier tot effectieve communicatie is het begrijpen van mensen. Hoe kun je mensen leren begrijpen? Door empathisch naar ze te luisteren, aldus Covey. Empathie tonen is volgens hem één van de beste manieren om een storting op de emotionele bankrekening te doen.

Eerst begrijpen dan begrepen worden. Volgens Covey denken de meeste mensen in ons eigen gelijk. We willen begrepen worden. Onze gesprekken zijn een verzameling monologen. We begrijpen nooit echt wat zich afspeelt in het hoofd van iemand anders.

Er zijn maar weinig mensen die luisteren op het niveau van empathisch luisteren. Stephen Covey schrijft dat je bij empathisch luisteren niet alleen je oren, maar ook je ogen en vooral je hart gebruikt. Dit luisterniveau brengt bepaalde risico’s met zich mee. Je bent kwetsbaar. Je moet de ander op gevoelsniveau willen begrijpen. En je mag niet de eerste zijn die zijn mond open doet: eerst begrijpen dan begrepen worden.


Actief luisteren versus empathisch luisteren
Als je laat zien dat hij actief luistert, gebruik je een aantal vaardigheden die ervoor zorgen dat de gesprekspartner weet dat je begrijpt wat hij vertelt. Je laat bijvoorbeeld luistergeluidjes horen, vat samen en stelt nieuwe vragen. Empathisch luisteren gaat een stapje verder en zorgt voor echt contact in een gesprek. Je communicatie wordt nog effectiever.


Voordelen empathisch luisteren
Dankzij empathisch luisteren:

Maximaal inspannen
Laat je zien dat je je optimaal inspant om het verhaal te begrijpen.
Effectiever communiceren
Ontstaat er een beter contact tussen jou en je gesprekspartner, waardoor je effectiever kunt communiceren.
Betrokkenheid tonen
Toon je je betrokkenheid bij de gesprekspartner. Je erkent zijn ideeën en inzichten en daarmee erken je hem zelf.
Persoonlijke groei
Geef je de spreker de kans zich volledig te uiten, waardoor hij de kans krijgt achter zaken te komen waar hij zich nog niet van bewust was. Hierdoor komt een proces van persoonlijke groei tot stand.
Gevoel van voldoening
Empathisch luisteren geeft je een gevoel van voldoening als je merkt dat je je gesprekspartner hiermee geholpen hebt. Een fantastisch gevoel.



Hoe bereik je het gevoel dat je gesprekspartner zich volledig begrepen voelt?

Veiligheid
Allereerst is het belangrijk dat je zorgt voor een omgeving waarin iemand zich veilig voelt en waar je niet gestoord wordt.
Stemming
Zorg ervoor dat je in de juiste stemming komt, voordat het gesprek begint. Hou je niet meer bezig met je eigen gedachten, zoals: “ ik moet de garage nog bellen” of “ wat maakte mijn collega vanmorgen een nare opmerking”. Maak je hoofd leeg. Neem daarom bijvoorbeeld vijf minuten voor aanvang even de tijd om rustig te worden en te concentreren op het komende gesprek.
Op gemak stellen
Ontvang je gesprekspartner en laat direct merken dat je je uitsluitend met hem bezighoudt. Maak oogcontact en richt je volledig op de persoon. Stel hem vragen om hem op zijn gemak te laten voelen, bijvoorbeeld of hij iets wil drinken.
Geen waardeoordeel
Als je het gesprek begint, stel open en neutrale vragen zonder waardeoordeel. Daarmee vergroot je het gevoel van veiligheid en toon je je betrokkenheid.
Concentreren
Concentreer je helemaal op het gesprek en op wat je gesprekspartner vertelt.
Open
Stel je open voor het verhaal zonder na te denken waar het heengaat. Luister naar je gesprekspartner en niet naar het verhaal in je eigen hoofd.
Vraag door
Vraag door, maar voorkom dat je, tijdens het verhaal van je gesprekspartner, de vragen al aan het bedenken bent.
Niet adviseren
Ga niet adviseren, dat kan weerstand oproepen en vermindert een gevoel van veiligheid. Laat mensen zelf de oplossing bedenken.
Emoties
Stel je open voor eventuele emoties en benoem ze.
Lichaamstaal
Kijk naar lichaamstaal, hoe ondersteunt dat het verhaal? Benoem wat je ziet.
Doel van het gesprek
Focus je op het doel van het gesprek (en niet op dat van het verhaal, want dan ga je het verhaal invullen en dat is juist niet de bedoeling).


Begrip hebben is niet hetzelfde als dezelfde mening hebben
Overigens is het begrijpen van wat je gesprekspartner je wil vertellen, niet hetzelfde als het met hem eens zijn. Je kunt een andere mening hebben en toch begrip hebben voor de gevoelens en het verhaal. Empathisch luisteren kost wellicht in het begin veel oefening en wellicht veel energie. Maar het heeft veel voordelen.



dinsdag 30 januari 2018

Meervoudige intelligenties – Howard Gardner

De Amerikaanse hoogleraar Howard Gardner ontwikkelde in de jaren tachtig zijn theorie over meervoudige intelligentie. In de ogen van Gardner is intelligentie het cognitief processen en herschikken van informatie en hebben mensen hierin verschillende manieren ontwikkeld die relatief onafhankelijk van elkaar zijn.

Volgens Gardner zijn er meerdere manieren om intelligent te zijn: de ene mens is verbaal heel sterk en leert gemakkelijk door gebruik te maken van taal. De andere ziet snel verbanden of logische gevolgen, een derde blinkt uit in ruimtelijk inzicht of maakt op een natuurlijke manier gebruik van klanken en ritmes.

Elk mens heeft in beginsel de beschikking over alle intelligenties, maar onder invloed van milieu en opvoeding ontstaan bij iedereen in de loop van de tijd zowel een meer ontwikkelde als een onderontwikkelde vormen van intelligentie.


Gardner onderscheidt meervoudige intelligenties:

Verbaal-linguistisch
De verbaal-linguïstische intelligente mens richt zich vooral op taal. Ze houden van het lezen en schrijven van verhalen.

De verbaal-linguïstische intelligente mens:
- leest graag, snel en met inzicht,
- een grote woordenschat,
- in woorden,
- makkelijk,
- ideeën onder woorden brengen,
- goed argumenteren,
- nieuwe begrippen snel op.

Adviezen om de mondeling-taalkundige intelligentie te verbeteren:


1) Houd een dagboek bij van dingen die jou fascineren of interesseren.

2) Schrijf over een land of stad die je wilt bezoeken.
3) Schrijf een literair meesterwerk.

Logisch-mathematisch
De logisch-mathematisch intelligente mens vindt het fijn om met cijfers te werken. Ze houden van het oplossen van problemen en het leggen van verbanden.

De logisch-mathematisch intelligente mens:
- analyseert,
- ordent en structureert,
- is sterk in oorzaak-gevolg verbanden,
- speelt graag met cijfers,
- overweegt bij het oplossen van problemen,
- redeneert logisch,
- denkt kritisch.

Adviezen om de wiskundig-logische intelligentie te verbeteren:

1) Speelkaart spelen.

2) Breek een geheime codes.

3) Doe mee aan een wiskunde wedstrijd.

Visueel-ruimtelijk
Visueel-ruimtelijk intelligente mensen knutselen graag. Ze houden van ordenen en ruimtelijke relaties, vormen en kleuren. Ze hebben vaak een goed richtingsgevoel.

De visueel-ruimtelijk intelligente mens:
- denkt in beelden,
- houdt van kleur en vorm,
- neemt de werkelijkheid waar via ruimte, kleuren en vormen,
- heeft gevoel voor kleurnuances,
- tekent vaak figuurtjes of maakt krabbels,
- experimenteert met schetsen of ontwerpen,
- kan zich snel oriënteren,
- heeft een sterk gevoel voor ruimtelijke verhoudingen.

Adviezen om de Visueel-ruimtelijke intelligentie te verbeteren:

1) puzzels spelen.

2) Schaken.

3) gebruik Google Earth en Google Maps.

Muzikaal-ritmisch
De muzikaal-ritmisch intelligente mens houdt van luisteren naar en maken van muziek. Ze denken veelal in maat, ritmes en patronen. Deze deelnemers zijn auditief ingesteld.

De muzikaal-ritmisch intelligente mens:
- luistert graag naar muziek,
- pikt snel melodielijnen op,
- bespeelt graag een muziekinstrument,
- houdt van rijmen,
- kan werken met ritmes en melodieën,
- neuriet en houdt van zingen,
- heeft een sterk gevoel voor ritme,
- kan melodieus praten en vertellen.

Adviezen om de muzikale intelligentie te verbeteren:

1) zing
2) Leer een instrument te bespelen.
3) Luister naar verschillende soorten muziek.

Lichamelijk-kinesthetisch
De lichamelijk-kinesthetisch intelligente mens houdt van lichamelijke activiteiten, toneelspelen en fysieke vaardigheden.

De lichamelijk-kinesthetisch intelligente mens:
- is graag in beweging,
- sport meestal graag,
- reageert meestal met trefzekere bewegingen,
- voelt goed aan hoe het eigen lichaam te gebruiken,
heeft een fijne motoriek,
- sleutelt of knutselt graag,
- leert gemakkelijk door te doen of te spelen,
- heeft een sprekende mimiek.

Adviezen om de lichamelijk-kinesthetisch intelligentie te verbeteren:

1) Sporten.

2) Volg acteerlessen.

Interpersoonlijk
De interpersoonlijk intelligente mens houdt ervan te communiceren met anderen, uit te wisselen en te ervaren met anderen.

De interpersoonlijk intelligente mens:
- houdt van contact met anderen,
- houdt van uitwisselen,
- werkt graag samen,
- voelt scherp aan wat anderen bezig houdt,
- voelt zich prettig in groepen,
- houdt van gezelligheid en feestjes,
- geeft makkelijk en graag,
- is graag bereid anderen te helpen.

Adviezen om de interpersoonlijke intelligentie te verbeteren:

1) empathisch optellen.

2) socialiseren.

Intrapersoonlijk
De intrapersoonlijk intelligente mens denkt graag na over gevoelens, stemmingen en herinneringen.

De intrapersoonlijk intelligente mens:
- kent eigen sterke en zwakke kanten goed,
- houdt zich graag op de achtergrond,
- leeft in een eigen wereld,
- houdt van dagdromen,
- neemt scherp waar wat er gebeurt,
- denkt goed na over wat te zeggen,
- is een denker pur sang,
- kan poëtisch en romantisch zijn,
- houdt van stilte.

Adviezen om de intrapersoonlijke intelligentie te verbeteren:

1) Formuleer je eigen persoonlijke ontwikkelingsplan.
2) Een persoonlijke peptalk.

Naturalistisch
De naturalistisch intelligente mens observeert graag natuurlijke verschijnselen.

Gardner onderscheidt in zijn basiswerk uit 1983 zeven vormen van intelligentie. Later, in 1995, heeft hij een achtste, de natuurgerichte intelligentie, toegevoegd.


De eerste drie vormen van intelligentie worden als zodanig breed erkend, de overige in mindere mate. Nummer acht, de natuurgerichte intelligentie, nauwelijks.

De ene intelligentie is niet beter dan de andere en elke intelligentie heeft zo zijn voordelen en beperkingen.


In onze samenleving, in het bijzonder op de scholen, worden de eerste twee vormen van intelligentie, de linguïstische- en de mathematisch logische intelligentie, het meest gewaardeerd en gestimuleerd.

woensdag 6 december 2017

Formatieve assessment


Formatief
Formatief betekent dat je de prestaties van een leerling niet vergelijkt met die van andere leerlingen, maar met zijn eerdere resultaten. Formatief is de tegenhanger van summatief.

Bij summatief beoordelen geef je een cijfer.

Bij formatief beoordelen ben je gericht op de ontwikkeling: wat is goed en hoe kun je het nog beter maken?

Assessment heeft betrekking op de manier waarop je leerlingen vooruit helpt in hun leerproces: onder andere door feedback te geven, door vragen te stellen, door het leerdoel helder te maken en door aan te geven hoe een ‘goed’ leerresultaat eruit ziet.

Dit assessment krijg je op drie manieren:
Teacher-assessment:
door als leerkracht de juiste vragen te geven en feedback te geven op het leren.
Peer-assessment:
door gesprekken met klasgenoten, praatmaatjes.
Bij peer assessment (ook wel peer review of peer feedback genoemd) beoordelen leerlingen of studenten (peers) elkaars producten en voorzien elkaar van feedback.
Self-assessment:
door te reflecteren op je eigen leerproces en resultaten.


Kenme​rken formatieve assessment

Welke ingrediënten horen bij formatieve assessment?
- Duidelijke leerdoelen.
- Succescriteria die met de leerlingen opgesteld zijn.
- Een growth mindset en metacognitieve vaardigheden. Leerlingen activeren om eigenaar te worden van hun eigen leerproces.
- Heterogene groepen.
- Goede voorbeelden analyseren en delen, voordat de leerlingen hun eigen product maken.
- Effectieve klassengesprekken, vragen, taken en lesafsluiting.
- Feedback geven die leerlingen vooruithelpt. En coöperatieve feedback van klasgenoten tijdens een time-out in de les. Leerlingen zijn elkaars hulpbron bij het leren. Dit kan door middel van praatmaatjes.
- Leerlingen betrekken bij het voorbereiden van de les om hun motivatie en eigenaarschap te vergroten.


Formatieve feedback

Formatieve feedback geeft leerlingen of studenten inzicht in hun sterke en zwakke punten en helpt hen het eigen leerproces te verbeteren. Digitaal toetsen biedt mogelijkheden om formatieve feedback te standaardiseren en om rijke feedback te geven (bijvoorbeeld links naar relevante achtergrondinformatie).


donderdag 30 november 2017

Why good leaders make you feel safe

Why good leaders make you feel safe. What makes a great leader? Management theorist Simon Sinek suggests, it's someone who makes their employees feel secure, who draws staffers into a circle of trust. But creating trust and safety — especially in an uneven economy — means taking on big responsibility. Simon Sinek

donderdag 2 november 2017

Vergroten van de ouderbetrokkenheid bij‘moeilijk bereikbare’ ouders

Hoe vergroten we de ouderbetrokkenheid van ‘moeilijk bereikbare’ ouders? Het literatuuroverzicht van Smit, Sluiter en Driessen (2006) geeft antwoord op deze vraag.

Op basis van internationaal onderzoek noemen zij de volgende condities voor ouderbetrokkenheid van ‘moeilijk bereikbare’ ouders:
-Betrokkenheid van moeilijk bereikbare ouders staat hoog op de beleidsagenda;
-School vraagt ouders naar belangen en wensen;
-School ziet allochtone en laag opgeleide ouders als serieuze gesprekspartners;
-Alle ouders, van verschillende achtergrond, werken samen aan ouderbetrokkenheid;
-Focus is gericht op ontwikkeling van de leerlingen.


Naast de activiteiten is de houding van leraren ten opzichte van ouders belangrijk. Over het algemeen hebben leraren een positieve houding ten opzichte van ouders. Ze vinden de thuisbetrokkenheid van ouders erg belangrijk. Wel blijkt dat leraren met een 'middle class' achtergrond weinig kennis van en feeling met ouders uit lagere milieus hebben. Leraren onderschatten vaak de betrokkenheid van cultureel-etnische minderheidsgroepen (Bakker et al., 2013, p. 58). Door intensiever met deze ouders contact te onderhouden leren ze hun thuissituaties beter kennen.

zaterdag 28 oktober 2017

formatief evalueren

Formatieve evaluatie is een vorm waarbij toetsing veel meer wordt benut als een onderdeel van het leerproces: leerlingen mogen fouten maken en krijgen feedback om hun leren te verbeteren.

https://www.toetsmagazine.nl/uploads/downloads/Toets06/Toets!%20Magazine%206.pdf

In tegenstelling tot summatief toetsen, heeft formatief toetsen als primair doel leerlingen inzicht te geven in hun eigen leerproces en hun onderwijs op maat te geven. 

Toetsen met een formatieve functie zorgen ervoor dat de docent:

- helder heeft waar de leerling naartoe werkt (feed up);
- een goed beeld krijgt waar de leerling staat (feedback);
- weet de docent hoe hij de leerling naar de gewenste situatie kan leiden (feed forward).

Doordat de docent aan het einde van zijn les vragen stelt over de behandelde stof en over de te behandelen lesstof, krijgt de docent inzicht waar zijn leerlingen staan in hun leerproces:

- Hebben ze de behandelde stof voldoende begrepen?
- Kan hij de volgende les inderdaad aan nieuwe lesstof beginnen?
- Of blijkt dat leerlingen ook die stof beheersen?
- Hebben slechts enkele leerlingen extra instructie nodig?


Op basis van de uitkomst is het voor de docent mogelijk om in te spelen op wat zijn leerlingen nodig hebben en om eventueel zijn lesinstructies en leeractiviteiten de volgende les bij te stellen.

vrijdag 27 oktober 2017

Een Veilige School



Uitgangspunten rondom het thema 'veilige school':

 
  • Verdraagzaamheid (geen geweld)
  • Een gezonde (school)omgeving (geen drugs)
  • Respect en integriteit (geen discriminatie)
  • Zorgzaam, iedereen doet mee (niemand wordt in de steek gelaten)
  • Een open gebouw
  • Kledingvoorschriften / dresscode
  • Geen wapens
  • Ondersteuning (interne en externe zorg en ondersteuning)
  • Code m.b.t. Social Media
  • Een zuiver systeem (geen corruptie, voortrekken, nepotisme etc.)
  • Een schone (school)omgeving
  • Privacy
  • Correct gedrag belonen / waarderen en aanspreken op negatief gedrag
  • 'Aandacht' is ons motto